New Testament
Matthew 15
1Then the scribes and Pharisees who were from Jerusalem came to Jesus, saying,
τοτε προσερχονται τω ιησου οι απο ιεροσολυμων γραμματεις και φαρισαιοι λεγοντες·
2'Why do Your disciples transgress the tradition of the elders? For they do not wash their hands when they eat bread.'
διατι οι μαθηται σου παραβαινουσιν την παραδοσιν των πρεσβυτερων; ου γαρ νιπτονται τας χειρας αυτων οταν αρτον εσθιωσιν.
3He answered and said to them, 'Why do you also transgress the commandment of God because of your tradition?
ο δε αποκριθεις ειπεν αυτοις· διατι και υμεις παραβαινετε την εντολην του θεου δια την παραδοσιν υμων;
4For God commanded, saying, 'Honor your father and your mother'; and, 'He who curses father or mother, let him be put to death.'
ο γαρ θεος ενετειλατο λεγων· τιμα τον πατερα και την μητερα· και· ο κακολογων πατερα η μητερα θανατω τελευτατω.
5But you say, 'Whoever says to his father or mother, 'Whatever profit you might have received from me is a gift to God '-
υμεις δε λεγετε· ος αν ειπη τω πατρι η τη μητρι, δωρον ο εαν εξ εμου ωφεληθης, και ου μη τιμηση τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου·
6then he need not honor his father or mother.' Thus you have made the commandment of God of no effect by your tradition.
και ηκυρωσατε την εντολην του θεου δια την παραδοσιν υμων.
7Hypocrites! Well did Isaiah prophesy about you, saying:
υποκριται! καλως προεφητευσεν περι υμων ησαιας λεγων·
8'These people draw near to Me with their mouth, And honor Me with their lips, But their heart is far from Me.
εγγιζει μοι ο λαος ουτος τω στοματι αυτων και τοις χειλεσιν με τιμα, η δε καρδια αυτων πορρω απεχει απ εμου·
9And in vain they worship Me, Teaching as doctrines the commandments of men.' '
ματην δε σεβονται με, διδασκοντες διδασκαλιας ενταλματα ανθρωπων.
10When He had called the multitude to Himself, He said to them, 'Hear and understand:
και προσκαλεσαμενος τον οχλον ειπεν αυτοις· ακουετε και συνιετε·
11Not what goes into the mouth defiles a man; but what comes out of the mouth, this defiles a man.'
ου το εισερχομενον εις το στομα κοινοι τον ανθρωπον, αλλα το εκπορευομενον εκ του στοματος τουτο κοινοι τον ανθρωπον.
12Then His disciples came and said to Him, 'Do You know that the Pharisees were offended when they heard this saying?'
τοτε προσελθοντες οι μαθηται αυτου ειπον αυτω· οιδας οτι οι φαρισαιοι εσκανδαλισθησαν ακουσαντες τον λογον;
13But He answered and said, 'Every plant which My heavenly Father has not planted will be uprooted.
ο δε αποκριθεις ειπεν· πασα φυτεια ην ουκ εφυτευσεν ο πατηρ μου ο ουρανιος εκριζωθησεται.
14Let them alone. They are blind leaders of the blind. And if the blind leads the blind, both will fall into a ditch.'
αφετε αυτους· οδηγοι εισιν τυφλοι τυφλων· τυφλος δε τυφλον εαν οδηγη, αμφοτεροι εις βοθυνον πεσουνται.
15Then Peter answered and said to Him, 'Explain this parable to us.'
αποκριθεις δε ο πετρος ειπεν αυτω· φρασον ημιν την παραβολην ταυτην.
16So Jesus said, 'Are you also still without understanding?
ο δε ιησους ειπεν· ακμην και υμεις ασυνετοι εστε;
17Do you not yet understand that whatever enters the mouth goes into the stomach and is eliminated?
ουπω νοειτε οτι παν το εισπορευομενον εις το στομα εις την κοιλιαν χωρει και εις αφεδρωνα εκβαλλεται;
18But those things which proceed out of the mouth come from the heart, and they defile a man.
τα δε εκπορευομενα εκ του στοματος εκ της καρδιας εξερχεται, κακεινα κοινοι τον ανθρωπον.
19For out of the heart proceed evil thoughts, murders, adulteries, fornications, thefts, false witness, blasphemies.
εκ γαρ της καρδιας εξερχονται διαλογισμοι πονηροι, φονοι, μοιχειαι, πορνειαι, κλοπαι, ψευδομαρτυριαι, βλασφημιαι.
20These are the things which defile a man, but to eat with unwashed hands does not defile a man.'
ταυτα εστιν τα κοινουντα τον ανθρωπον· το δε ανιπτοις χερσιν φαγειν ου κοινοι τον ανθρωπον.
21Then Jesus went out from there and departed to the region of Tyre and Sidon.
και εξελθων εκειθεν ο ιησους ανεχωρησεν εις τα μερη τυρου και σιδωνος.
22And behold, a woman of Canaan came from that region and cried out to Him, saying, 'Have mercy on me, O Lord, Son of David! My daughter is severely demon-possessed.'
και ιδου γυνη χαναναια απο των οριων εκεινων εξελθουσα εκραυγασεν αυτω λεγουσα· ελεησον με, κυριε, υιε δαυιδ· η θυγατηρ μου κακως δαιμονιζεται.
23But He answered her not a word.
ο δε ουκ απεκριθη αυτη λογον. και προσελθοντες οι μαθηται αυτου ηρωτων αυτον λεγοντες· απολυσον αυτην, οτι κραζει οπισθεν ημων.
24And His disciples came and urged Him, saying, 'Send her away, for she cries out after us.' But He answered and said, 'I was not sent except to the lost sheep of the house of Israel.'
ο δε αποκριθεις ειπεν· ουκ απεσταλην ει μη εις τα προβατα τα απολωλοτα οικου ισραηλ.
25Then she came and worshiped Him, saying, 'Lord, help me!'
η δε ελθουσα προσεκυνησεν αυτω λεγουσα· κυριε, βοηθει μοι.
26But He answered and said, 'It is not good to take the children's bread and throw it to the little dogs.'
ο δε αποκριθεις ειπεν· ουκ εστιν καλον λαβειν τον αρτον των τεκνων και βαλειν τοις κυναριοις.
27And she said, 'Yes, Lord, yet even the little dogs eat the crumbs which fall from their masters' table.'
η δε ειπεν· ναι, κυριε· και γαρ τα κυναρια εσθιει απο των ψιχιων των πιπτοντων απο της τραπεζης των κυριων αυτων.
28Then Jesus answered and said to her, 'O woman, great is your faith! Let it be to you as you desire.' And her daughter was healed from that very hour.
τοτε αποκριθεις ο ιησους ειπεν αυτη· ω γυναι, μεγαλη σου η πιστις! γενηθητω σοι ως θελεις. και ιαθη η θυγατηρ αυτης απο της ωρας εκεινης.
29Jesus departed from there, skirted the Sea of Galilee, and went up on the mountain and sat down there.
και μεταβας εκειθεν ο ιησους ηλθεν παρα την θαλασσαν της γαλιλαιας, και αναβας εις το ορος εκαθητο εκει.
30Then great multitudes came to Him, having with them the lame, blind, mute, maimed, and many others; and they laid them down at Jesus' feet, and He healed them.
και προσηλθον αυτω οχλοι πολλοι εχοντες μεθ εαυτων χωλους, τυφλους, κωφους, κυλλους και ετερους πολλους, και ερριψαν αυτους παρα τους ποδας του ιησου, και εθεραπευσεν αυτους,
31So the multitude marveled when they saw the mute speaking, the maimed made whole, the lame walking, and the blind seeing; and they glorified the God of Israel.
ωστε τους οχλους θαυμασαι βλεποντας κωφους [ακουοντας, αλαλους] λαλουντας, κυλλους υγιεις, χωλους περιπατουντας και τυφλους βλεποντας· και εδοξασαν τον θεον ισραηλ.
32Now Jesus called His disciples to Himself and said, 'I have compassion on the multitude, because they have now continued with Me three days and have nothing to eat. And I do not want to send them away hungry, lest they faint on the way.'
ο δε ιησους προσκαλεσαμενος τους μαθητας αυτου ειπεν· σπλαγχνιζομαι επι τον οχλον, οτι ηδη ημεραι τρεις προσμενουσιν μοι και ουκ εχουσιν τι φαγωσιν· και απολυσαι αυτους νηστεις ου θελω, μηποτε εκλυθωσιν εν τη οδω.
33Then His disciples said to Him, 'Where could we get enough bread in the wilderness to fill such a great multitude?'
και λεγουσιν αυτω οι μαθηται αυτου· ποθεν ημιν εν ερημια αρτοι τοσουτοι ωστε χορτασαι οχλον τοσουτον;
34Jesus said to them, 'How many loaves do you have?'
και λεγει αυτοις ο ιησους· ποσους αρτους εχετε; οι δε ειπον· επτα, και ολιγα ιχθυδια.
35So He commanded the multitude to sit down on the ground.
και εκελευσεν τοις οχλοις αναπεσειν επι την γην.
36And He took the seven loaves and the fish and gave thanks, broke them and gave them to His disciples; and the disciples gave to the multitude.
και λαβων τους επτα αρτους και τους ιχθυας, ευχαριστησας εκλασεν και εδωκεν τοις μαθηταις αυτου, οι δε μαθηται τοις οχλοις.
37So they all ate and were filled, and they took up seven large baskets full of the fragments that were left.
και εφαγον παντες και εχορτασθησαν, και ηραν το περισσευον των κλασματων επτα σπυριδας πληρεις·
38Now those who ate were four thousand men, besides women and children.
οι δε εσθιοντες ησαν τετρακισχιλιοι ανδρες χωρις γυναικων και παιδιων.
39And He sent away the multitude, got into the boat, and came to the region of Magdala.
και απολυσας τους οχλους ενεβη εις το πλοιον και ηλθεν εις τα ορια μαγδαλα.